Een spannende dag, omdat we om 11 uur lokale tijd een afspraak hebben bij de Nederlandse ambassade. Hier zullen we vertellen over het China Festival Utrecht en mogelijkheden bespreken tot samenwerking. Helaas kent onze chauffeur de weg niet al te best en vooraleerst we verdwalen, komen we uiteindelijk stipt op tijd bij de ambassade aan. Het is prettig om weer even onder mensen te zijn die Nederlands spreken. Een schitterend kantoor waar we een goed uitzicht hebben op de stad Guangzhou. Wat een grote stad is dit. En een enorme dynamiek; overal enorme bouwputten die een sterk groeiende handelseconomie laten zien. Je ruikt bijna de wil om groot te worden en om iets te betekenen in de wereld.

De reden waarom wij hier terecht zijn gekomen, is omdat Utrecht een zusterstad is. In het kader van het China Festival Utrecht, biedt dit natuurlijk een uitgelezen kans om culturele uitwisseling te bieden. De consul-generaal ontvangt ons allerhartelijkst. Heerlijke koffie met een koekje, heel erg niet Chinees, maar wel heel erg Nederlands. Ze zijn erg enthousiast over het hele festival, en willen graag meedenken. Omdat zij natuurlijk ook goed ingevoerd zijn in het Chinese leven, vertellen ze ons hun eigen know-how’s op dit gebied. Omdat Catherina natuurlijk zelf Chinees is, realiseer ik me dat het voor haar best bijzonder is om deze verhalen allemaal aan te horen. Daar waar nodig, is ze bijdehand genoeg om te corrigeren of aan te vullen. Ik aanschouw het en laat alle informatie en de verhalen van hun eigen ervaringen over me heen komen. Er zijn voldoende interessante aanknopingspunten om samen te kunnen gaan werken. Ook de ambassade kent de problematiek als het op het aanvragen van visa aankomt. Na twee uur is het weer tijd om aan het werk te gaan. We zullen contact opnemen zodra we weer in Nederland zijn en de ambassade zal hier en daar polsen en meedenken over een uitbreiding van onze samenwerking. Een vruchtbaar, constructief en leuk gesprek.

Catherina en ik verlaten het pand, we gaan met een Chinese bus op weg naar Macau, 145 kilometer verderop. Gesticht in 1577 door de  Portugezen en daarmee de oudste Europese kolonie van China. In 1999 droegen de Portugezen de soevereiniteit over aan de Volksrepubliek. De Portugezen (en nu de Chinezen), hebben hier een soort gokparadijs van gemaakt. Het is net Las Vegas, maar dan in Azië.

Of het mij nu echt trekt om hier naar toe te gaan? Catherina deed een paar dagen geleden dit voorstel, om via Macau naar Hong Kong te reizen, en aangezien ik toch wel nieuwsgierig van aard ben, heb ik ‘ja’ gezegd. Bovendien heb ik natuurlijk een fantastische gids bij me. En Catherina houdt -net als alle Chinezen- van gokken. Aangezien ik nog nooit in Las Vegas ben geweest, leek dit me een goed excuus om een dergelijke ervaring te ondergaan.

En het is een bijzondere ervaring. Ik laat me vertellen dat de Chinezen Las Vegas gewoon op deze locatie praktisch hebben nagebouwd. De bezoeker die eens in Las Vegas is geweest, herinnert zich vast het casino waar je met een Italiaanse gondel door een nagemaakt Venetië kan varen. Nu, dat hebben ze hier ook, hetzij dan nog net een paar meter groter. De gebouwen zijn exact nagemaakt naar Amerikaans model dus, maar net -letterlijk- twee meter breder, hoger of dieper. Dit is bij uitstek hoe de Chinezen de Verenigde Staten zien en het bewijst dat ze als geen ander goed zijn in het kopiëren ervan.  Ik heb me eens laten vertellen dat de Japanners hier ook erg vindingrijk in zijn: een Japanse stad werd omgedoopt in Germany, waardoor men op de producten “Made in Germany” kon zetten. Een bijzondere manier van denken.

Even een paar mooie plaatjes van internet, om een indruk te geven:

Wat een kakofonie aan licht, mensen en geluiden. Voor een keer bijzonder om te zien, maar dan weet je het ook wel. Wat ik wel erg bijzonder vond, is het oudste casino van Macau. Nog helemaal in de sferen van de jaren ’20 van de vorige eeuw, toen het nog een sjieke bedoeling was om naar het casino te gaan. Catherina daarentegen vindt dit juist niets, ‘oude troep,’ want alles wat nieuw is, is veel mooier. En dat is toch ook weer een verschil in opvattingen en wellicht ook wel een cultureel verschil. ‘Oud’ wordt in de Chinese cultuur per definitie geassocieerd met ‘slecht’, ‘lelijk’, et cetera. Veel waardering voor de oude cultuur, is er niet. En dit is jammer, want daardoor wordt er veel gesloopt om plaats te maken voor deze Amerikaanse en naar mijn mening, smakeloze, kopieën.

Als de avond echt gevallen is, is het de bedoeling dat we met de boot de overtocht langs de kust maken, om weer naar Hong Kong te gaan. Wanneer we met onze bagage staan te wachten op een taxi naar de boot, komt er nog even een somber beeld van China voorbij. Vanwege de potentiële gokverslaving die hier bij bijna iedereen op de loer lijkt te liggen, mochten de Chinezen nooit naar Macau. Tegenwoordig is de regering soepeler geworden in het afgeven van visa hiervoor. En vanuit de Volksrepubliek naar het buitenland reizen, is voor de meesten niet mogelijk. Macau is dus een interessante locatie voor Chinezen om het mainland te verlaten en te ontsnappen aan al die vreselijke verhalen die we ook over China horen: schending van de mensenrechten, moderne slavernij, geen tot weinig vrijheid, et cetera. De Chinezen van het mainland (dus iedereen die niet uit Hong Kong komt), worden vervoerd met grote bussen en continu in de gaten gehouden. Catherina vertelt dat ook de WC’s aan een nauwkeurig onderzoek worden onderworpen om geen verstekelingen achter te laten. De bezoekers aan Macau mogen ook niet langer dan 3 dagen hier verblijven wegens de risico’s op ontsnapping. De overheid zegt echter dat het met het anti-gokverslavingsbeleid te maken heeft. Ik vind het pijnlijk om dit allemaal te horen en denk ook nog even aan de jonge prostituees die ik door de gangen van de casino’s zag lopen met oudere mannen aan hun hand. Want, als het je eenmaal gelukt is om je hier te verstoppen, hoe zorg je dan dat je het financieel red? En dat is een sombere keerzijde van dit bezoek. Ik ben blij dat we naar Hong Kong gaan….

Voordat we onze binnenlandse vlucht naar Guangzhou nemen, hebben we nog een aantal afspraken op het programma staan, te weten: een afspraak met de gemeentelijke afdeling van cultuur te Zhou Shan en vervolgens een lunch met de culturele vrouwenclub alhier. Beiden, omdat we willen onderzoeken of die culturele uitwisseling tussen China en Nederland, respectievelijk Utrecht, daadwerkelijk mogelijk is.

Een korte impressie van onze autotochtjes van deze dag:

We hebben dus een drukke dag voor de boeg. Op naar de lokale afdeling cultuur, waar we hartelijk worden ontvangen door twee Chinese mannen en een vrouw. Uiteraard versta ik er wederom geen woord van, maar gelukkig treed Catherina ook op als tolk. Zij laten ons afbeeldingen en flyers zien van een groep Chinese artiesten die uit deze streek komen en veelvuldig uitgenodigd worden om over de hele wereld te komen optreden. Het is best lastig om, vanwege de taal en cultuur, een onafhankelijk oordeel te vellen over de kwaliteit van deze groep. Ik neem aan dat het professionals zijn, maar past het wel binnen het karakter van het China Festival Utrecht? Hier willen we tenslotte de bezoekers wel kennis laten maken met de facetten uit de (bekende) Chinese cultuur, maar anderzijds ook culturele cross-overs bewerkstelligen waarin cultuuruitwisseling en professionaliteit de boventoon voeren.  Dus enerzijds willen we de traditionele kunsten en gebruiken voor het Utrechtse publiek ontsluiten, anderzijds is het belangrijk dat Kosmopolis Utrecht eveneens haar, juist moderne en grensoverschrijdende, karakter hier in kan profileren. Soms vraag ik mij tevens af of Catherina begrijpt wat ik hiermee bedoel wanneer we hier een gesprek over hebben. Catherina is een sociaal bewogen dame, maar van kunst heeft ze minder kaas gegeten. En dat is niet erg, want juist deze reis is een voorbeeld van datgene waar ik met Kosmopolis voor wil staan: culturele diversiteit, niet slechts in de programmering, maar ook in personeel en uiteindelijk natuurlijk het publiek. Echter, Catherina voelt zich terecht trots over haar cultuur, die zich in het westen met name op een traditionele wijze vertegenwoordigt. Tegelijkertijd geldt dit ook voor het land China zelf en haar aanbod hierin, helaas voortgekomen uit het huidige politieke klimaat in China. Dit zorgt dus, tussen ons in ieder geval, voor interessante gesprekken. Het is een constructief gesprek en we besluiten contact hierover te houden en elkaar te spreken, wanneer we weer in Nederland zijn. Een klein (!), maar niet onbelangrijk probleem, kan de aanvraag van visa voor deze groep opleveren. Ondanks dat ze over de hele wereld optreden, wil dat niet zeggen, dat het altijd zomaar lukt om toestemming te krijgen van de Chinese overheid om het land te verlaten. We laten het op ons inwerken en zullen het er in nederland verder over hebben.

Op naar de volgende afspraak; lunch bij de Chinese vrouwenclub. Bijzonder, omdat we toch voornamelijk tussen de (invloedrijke) mannen hebben verkeerd, tot nu toe. Catherina vertelt me dat, naar buiten toe, het lijkt alsof de Chinese samenleving een patriarchale is. Maar uiteindelijk hebben de vrouwen de touwtjes in handen, ook al is dat achter de schermen. Is het in Nederland veel anders?

Nadat ik mijn cadeautjes heb gegeven die elke keer met grote blijdschap en bewondering worden ontvangen, gaan we aan tafel. Het is een heerlijke lunch weer, met heel veel vis en een heleboel onbeduidende soorten voedsel. Van te voren had ik besloten, om maar niet na te denken over wat ik soms te eten krijg. Proeven, dat is het motto. En ik sta elke keer versteld van het soort smaken die mijn papillen op nemen. Ik proef eten zoals ik dat nog nooit heb gegeten. Heerlijk.

Ook deze vrouwen staan open voor culturele uitwisseling met Nederland en aan het einde van de lunch en de vele toosten, spreken we af contact te houden over de organisatie van het festival.

Catherina en ik moeten onze vlucht gaan halen, en daarvoor gaan we eerst nog een stuk varen met de boot. En eindelijk zie ik de zon schijnen, voor het eerst sinds ik Hong Kong heb verlaten:

Gelukkig zijn we op tijd voor onze vlucht en in korte tijd zijn we aanbeland in Guangzhou. Omdat het inmiddels al avond en donker is, en we van te voren geen hotel geboekt hebben, heeft dit onze eerste prioriteit. De taxichauffeur brengt ons naar dat gedeelte in de stad, waar alle hotels zich bevinden. Het blijkt nog best lastig om een kamer te vinden, omdat veel hotels vol zitten. Uiteindelijk vinden we een hotel wat sterk lijkt op het beeld dat ik heb van hotels uit het voormalige Oostblok. En dat is natuurlijk niet zo gek, gezien het communistische bewind in China. Deze ideologie leeft ook door in de architectuur en het is bijzonder dat te realiseren. Catherina kent haar pappenheimers en wil eerst een bezoek brengen aan de kamer voordat we toezeggen. We gaan een gammele, uitgewoonde lift binnen met een jong publiek. Het blijkt dat er boven op het dak zich een discotheek bevindt.

We bekijken de kamer en eenmaal beneden in de foyer, bedenkt Catherina zich. Ze voelt zich hier niet veilig en wantrouwt het personeel. Deze angst kan ik niet met haar delen (ik ben natuurlijk ook een stuk jonger), maar vind het wel belangrijk dat iemand zich ergens veilig voelt. Dus gaan we op zoek naar een ander hotel. Dat wordt een van de weinige hotels waar nog plek is, een 4-sterren hotel met als een van de goedkopere kamers, een kamer zonder raam. Heel bijzonder, dit heb ik nog nooit meegemaakt. Ik vraag me af of ik het hier niet benauwd zal krijgen (de gedachte alleen al), maar realiseer me dat Catherina zich hier wel prettig voelt, en bovendien is het maar voor 1 nacht. Zelfs in Hong Kong, waar ik low-budget verbleef, had ik nog een klein raam met fantastisch uitzicht op een blinde muur. Ik begrijp dat iedereen hier op airconditioning leeft: alle ramen blijven gesloten vanwege smog en warmte, de airco doet de rest. Not my cup of tea, maar goed. We hebben een slaapplaats en dan kunnen we ons gaan voorbereiden op het bezoek aan de Nederlandse ambassade, wat voor morgenochtend op de agenda staat.

Nog een korte en onscherpe indruk van Guangzhou, wat een wereldstad:

Ondertussen ben ik twee nachten hiervoor naar een andere hotelkamer over gegaan. De lieve eigenaar van het hotel (waar ik helaas geen woord mee kan wisselen, maar met wat handen en voeten-werk komen we er wel), zag mij met mijn laptop aan de gang. Ik had niet verwacht enige toegang tot internet te hebben, maar ik werd meegesleurd -de laptop moest mee- naar een hotelkamer een verdieping lager. Hier liet de beste man mij een LAN-kabel zien, waaruit ik begreep dat er wel degelijk internet in het hotel was. Ik begreep hieruit dat ik even op deze kamer kon verblijven om mijn verhalen met de wereld te verbinden, maar voordat ik het wist liepen we, met zijn dochter erbij, naar mijn eerste hotelkamer. Huppetee, alles werd opgepakt en meegenomen, waaruit ik begreep dat ik naar de andere kamer mocht verhuizen. Wat een vriendelijk gebaar van deze man! Binnen 5 minuten bevond ik mij alleen -met laptop- op mijn nieuwe kamer.

Net als op de eerste kamer, hing ook hier weer een prachtig, maar bijna pornografisch, portret van een Chinese vrouw in de badkamer. Ik heb van beide dames een foto gemaakt, maar het gaat toch wel ietsje te ver om deze vrouwen hier online te tonen….

Ik besluit als dank de eigenaar een reep chocolade te geven, iets, waarvoor ik later van Catherina op mijn kop krijg. Een cultuurverschil; door dit te doen ‘verlaag’ ik mij, volgens de Chinese cultuur, hiermee. Dit soort services dienen vanzelfsprekend te zijn voor gasten van het hotel.

Niet dat er geen sprake was van censuur, op het internet. Ik kreeg toegang om mijn mail te checken, maar youtube of google gaven geen toegang. Dat was best confronterend en deed mij wederom beseffen in welk een vrij land we in Nederland toch maar weer leven.

Maar goed, de ochtend van de grote dag is aangebroken. Een taxi zal mij komen halen en ik dien al mijn spullen mee te nemen, want we gaan na alle gebeurtenissen op deze dag, dit eiland verlaten. We zullen -op kosten van de overheid- logeren in het nieuw gebouwde vijfsterren Sheraton hotel. Dit dient opgevat te worden als een soort promotie-actie van de overheid, waarbij men aan de westerse Chinezen wil laten zien hoe goed het met dit gedeelte van China gaat (investeringen blijven nodig) en om dit beeld mee te nemen naar Europa.

Bepakt en bezakt sta ik met mij spulletjes buiten het hotel te wachten op de taxi. Ik neem nog een paar foto’s van het uitzicht:

Dan op naar het hotel, waar we onze bagage zullen achterlaten, om vervolgens de brug te gaan bekijken. Als eerder gezegd, het westen dient als een soort rolmodel, maar de Verenigde Staten staan hierin echt op nummer 1.Dit houdt in dat alles zoveel mogelijk nagemaakt lijkt te worden, maar dan net op een iets grotere schaal dan het oorspronkelijke model in de VS zelf.  Een paar mistige foto’s van het uitzicht van het hotel:

Eenmaal in de lobby van het hotel, ontmoet ik allemaal belangrijke mensen van het gouvernement, hooggeplaatste politici die druk doende zijn met de internationale uitwisseling, groei en handel van dit gebied, waaronder Gouverneur Lu Zushan.

Later, eenmaal thuis, zoek  ik op internet  naar de huidige stand van de brug.  Ik vind het volgende artikel hierover (www.chinasquare.be/actueel-nieuws/langste-brug-open-gesteld-op-proef/, d.d. 6 januari 2010):

Langste brug opengesteld op proef

China’s langste brug -naar Zhoushan- werd open gesteld voor gebruik, zij het op proef. De brug is 46 km lang, kostte 13 miljard yuan en de werken duurden tien jaar. Zhoushan is een prefectuurstad én terzelfdertijd een archipel met meer dan 1300 eilandjes. Daarvan zijn er 100 gedurende het gehele jaar bewoond en 58 groter dan 1 km². De brug start vanaf  het eiland Zhoushan en gaat verder over Lidiao, Fuchi, Cezi en Jintang, en diverse waterlopen om dan aan te sluiten met het autosnelwegnet in Ningbo. Gouverneur Lu Zushan van de provincie Zhejiang zei bij de opening dat de brug zowel het leven van de eilandbewoners ten goede zal komen als de ontwikkeling van de diepwaterhavens van Zhoushan en Ningbo. Zhoushan heeft een visrijk gebied en de haven behandelde vorig jaar 10 miljoen TEU’s van twintig voet.

In een grote colonne vertrekken we naar de brug. Er wordt mij verteld dat het de langste brug ter wereld is, maar ondertussen weet ik dat de trots van de mensen hier, het soms kan winnen van de waarheid. Zhou Shan is een stadsprefectuur, zoals dat hier genoemd wordt, een soort provincie van de Volksrepubliek China en de enige die uit eilanden bestaat. Zo’n kleine 13.000, dus dat valt best mee. En dat onderstreept het belang van een dergelijke brug, waardoor de (economische en sociale) verbinding met het vaste land een feit wordt.

Eenmaal midden op de brug,  stoppen we en worden we geacht allemaal uit te stappen en worden er veelvuldig foto’s genomen. Ik voel me net een filmster:

En dan natuurlijk hetgeen waar we echt voor kwamen: de brug:

Er worden allerlei Chinese woorden gesproken, maar door alle drukte, heeft Catherina amper tijd om te vertalen. Ik laat het gewoon over me heen komen en kijk mijn ogen uit over alle fotosessies. In die zin lijkt dit cliché  waar te zijn: Aziaten met hun fotocamera’s.

Vervolgens komt er een moment dat we weer gezamenlijk in de bussen, taxi’s en auto’s stappen en op pad gaan naar het museum. Een museum over de geschiedenis van deze brug. Hier krijg ik ook van Catherina te horen dat er gisteren blijkbaar een groot vrachtschip tegen de brug is aangevaren, waardoor niemand de veiligheid van de brug op dit moment kon garanderen (oeps…) en de officiële opening aldus, is uitgesteld.

Leuk, weer een museum. Musea in het buitenland kunnen een goed cultureel beeld geven van een land. Wat vindt men belangrijk om weer te geven en op welke wijze laat men dit zien? Dit kan een hoop vertellen over een cultuur. Kijkt u maar en oordeel zelf:

Vervolgens keren we terug naar het hotel, al waar we heerlijk uitgebreid gaan dineren. Voor het eerst drink ik echte Bourgogne op Chinese bodem.  Het is een officieel een zeer formeel, maar heel erg gezellig diner met 36 man aan twee tafels. Ook hier worden veelvuldig, tijdens het proosten, visitekaartjes met twee handen, uitgereikt.

Aanvankelijk zou ik een tweepersoonskamer voor mezelf alleen hebben. Een enorme luxe, ook omdat ik weet dat ik hier warm water (en meer) zal hebben. Maar dan komt Catherina met de schoonmaakster/verpleegster, omdat haar moeder ook als eregast mee is met dit bezoek. De vrouw in kwestie, is dus mee om de moeder van Catherina te 0ndersteunen. Zonder dat ik ja of nee kan zeggen, wordt besloten, dat zij bij mij op de kamer komt. Dit heb ik dan ook even als typisch Chinees ervaren, op dat moment. Maar geen enkel probleem natuurlijk. Al vraag ik me af hoe ik überhaupt met haar zou moeten communiceren, want zij spreekt natuurlijk en helaas, geen Engels. Afijn, door mijn badpak te tonen, maak ik haar duidelijk dat ik ga zwemmen en kan ik haar vragen of ze mee wil. Maar ze heeft geen badpak bij zich en ik krijg het gevoel dat dit een oneerbaar voorstel is vanuit mijn positie. Zij kan niet toestaan dat ik me zou verlagen door met haar te gaan zwemmen. Idioot natuurlijk, maar daar werkt het dus wel zo.De rest van de avond geniet ik van mijn baantjes in het bad, drink ik een cocktail in de lobby (met internet natuurlijk!) en vooral…. van de rust. Heerlijk.

De volgende dag zullen Catherina en ik een binnenlandse vlucht nemen naar Guangzhou (Kanton) om op bezoek te gaan bij de Nederlandse ambassade. Hier zullen we praten over mogelijkheden om internationale culturele uitwisseling tot stand te brengen ten behoeve van het China Festival Utrecht. Ik ben benieuwd!

Chinezen (m.n. in Zhou Shan) gaan erg, erg vroeg naar bed. Dit betekent dat er ‘s avonds weinig lol te beleven valt, op een duister café in een donker steegje na dan. Maar dit ging me te ver, als westerse en niet de talen sprekende jongedame.

Hier tegenover staat wel, dat iedereen erg, erg vroeg opstaat. Lunch is dan ook rond half 11 (!) en is erg uitgebreid. Men luncht of dineert hier in aparte kamers aan ronde tafels waar op al het voedsel staat uitgestald. Het fenomeen draaitafel maakt het geheel compleet.

Tevens bijzonder, zijn de televisies, die in deze ruimtes altijd aan staan. Niet dat mensen er naar kijken, maar dat maakt niet zoveel uit. Voor mij is dit leuk, want op deze manier kom ik er een beetje achter wat men hier zoal uitzendt. Veel “bling-bling” en veel geluid.Zouden goed kunnen worden ingezet voor de karaoke, naar mijn idee.

Iedereen heeft dus zijn eigen kamer met personeel en alles er op en er aan. Toegegeven, ik ben er nog steeds niet achter hoeveel dit per persoon kost, maar hier in China is in ieder geval wel ruimte genoeg om dit te creëren.

Een ander interessant fenomeen blijft het proosten. En ondertussen worden de glazen continu door het personeel bijgeschonken. Met iedere aanwezige dien je dus een keer te proosten. Dit gebeurt altijd een op een. Ben je ondergeschikt aan een ander, dan houd je je glas lager dan dat van de ander wanneer je proost. Soms daagt de ander je uit om je glas in een teug leeg te drinken en dat is dan een teken van respect voor jou. Wanneer mensen met jou komen proosten, zeg je altijd sje-sje, of wel dank je wel. Iedereen proost met iedereen, een meerdere stapt op een mindere af en andersom. De mensen met de hoogste positie beginnen hiermee.

Het mooie hieraan is dat je iedereen een keer ontmoet en vaak is dit ook het moment waarop visitekaartjes worden uitgedeeld. Deze (heb ik vandaag geleerd) geef je altijd met 2 handen en je ontvangt kaartjes ook altijd met 2 handen. En let wel, de meeste keren dat ik dit fenomeen nu heb meegemaakt, waren er in onze kamer altijd 2 tafels met minimaal 12 personen per tafel. Iedereen doet altijd een rondje proosten met iedereen, dus kun men nagaan wat dat aan drank kost. En wat dat kan doen met het hoofd. Voorzichtigheid geboden, dus.

Als men weigert, is dat een teken van onbeleefdheid en degene die het meest gedronken heeft, verdient veelal het meeste respect. Een raar volk, die Chinezen. Maar wel bijzonder en een leuke manier om met iedereen kennis te maken.

De meeste Chinezen werken 7 uur per dag. Tussen de middag wordt er bijna altijd op deze manier buiten de deur gegeten, waarna men een klein uiltje knapt. Dat mag ook wel om weer even op adem te komen. Het diner begint dus ook erg vroeg, tijden van half 5, 5 uur zijn niet ongewoon. Dan krijg je weer hetzelfde riedeltje. Om 8 uur ‘s avonds is men dan weer thuis.

Ik besef heel erg goed dat ik me hier in een enorme luxe positie bevindt. Catherina heeft enorm veel contacten tot in de hoogste regionen in Zhou Shan. We hebben ondertussen vaak geluncht op kosten van de gemeente. Catherina is toch een special guest en ik dus ook. Dit opent hier vele deuren. Catherina herhaalt heel vaak dat alles, maar dan ook alles hier in China draait om contacten. Vandaag heb ik de burgemeester en de vice-secretaris van het district Zhou Shan mogen ontmoeten en dat zijn erg belangrijke mensen hier. Zij voeren overleg op provinciaal niveau. En dat betekent hier heel veel. Maar daar kom ik nog op terug.

Dit betekende dus dat ik op mijn avond voorafgaand aan mijn verjaardag moederziel alleen zat, een laptop bij me had die inmiddels leeg was en die ik niet kon opladen omdat ik geen Chinese stekker had, gelukkig nog wel een Chinese verjaardagspils via een achterdeur heb kunnen bemachtigen en dan maar een warm verjaardagsbad wenste te nemen. Maar het water was koud! En de verwarming functioneerde ook al niet naar behoren. Als gezegd, men bespaart hier enorm op dit soort kosten. Overal in het hotel was het dus ook ernstig koud en mijn voetjes helemaal. Ach, het is weer eens wat anders. Na al die gezellige sociale activiteiten was ik ook best een beetje moe.

De volgende ochtend werd ik 5 minuten voordat de taxi met Catherina erin zou komen, dus dat was pittig. Ik heb me nog nooit zo snel gedoucht en aangekleed.

We werden ontvangen door de gemeente van de gemeente van de gemeente van Zhou Shan. Alles is hier enorm bureaucratisch georganiseerd, dat is echt onvoorstelbaar. Ik vraag me af of dit resten van het communistische systeem zijn. Het heeft ook voordelen, iedereen heeft werk en iedereen heeft alle tijd ons te ontvangen. Hier houdt dat in dat je niet alleen een lunch krijgt aangeboden, maar ook een rondleiding door de stad krijgt.

Zo gingen we op pad naar het museum over de Opiumoorlogen met de Engelsen rond 1840 destijds. De Engelsen probeerden Zhou Shan te confisqueren, maar hadden eigenlijk geen flauw benul waar in China dit ligt. Zhou Shan is een eilandengroep van 1300 eilanden in de Chinese Oostzee. Het ligt vlakbij Shanghai en is strategisch interessant om binnen te vallen. Maar wisten de Engelsen dus veel. De Chinezen waren natuurlijk overrompeld door dit hele gebeuren, want de Engelsen eisten Zhou Shan op. De Chinezen lieten de Engelsen hun gang gaan in de hoop tijd te winnen. En dat deden ze. Er werd geen enkele aandacht aan deze streek besteed door China, waardoor de Engelsen na 5 jaar daar te hebben gezeten, het eigenlijk ook niet meer zo interessant vonden. De lokale bevolking heeft nog een list bedacht waarbij 5000 Engelsen zijn omgekomen, namelijk door ze water te geven. Maar dit zat vol bacteriën, dus iedereen die hiervan gedronken had, ging dood. De Engelsen zwichtten in die zin, dat ze een andere plek opeisten. Dit alles moet natuurlijk bezien worden in het licht van de opiumhandel. De Chinezen bleken enorm gevoelig voor opium en velen raakten eraan verslaafd. Men werkte niet meer, grote delen van het land lagen hierdoor economisch gezien op hun gat. De Chinezen wensten dat de Engelsen met de import zouden stoppen en dat leidde tweemaal tot een oorlog, Opiumoorlog I en Opiumoorlog II. De Chinezen gaven de Engelsen Hong Kong als basisplaats. Op dat moment stelde Hong Kong nog niets voor, het was een erg afgelegen en onderontwikkeld gebied.  Dit is wellicht de Chinese versie en ik heb een ernstig vermoeden van een sterk nationalisme, maar desalniettemin is het erg interessant deze belangrijke historische gebeurtenissen vanuit de Chinese (en dus andere kant) te bekijken.

Op deze manier is Hong Kong dus een Britse kolonie geworden en wordt er daarom door bijna iedereen Chinees gesproken. Men rijdt ook links. En hebben ze een eigen munteenheid. Sinds 1997 is Hong Kong bij China ingelijfd. Een erg interessant gebied voor China waar een hoop geld verdient wordt en een hoop geld aan te verdienen valt. Tot 2057 behoudt Hong Kong zijn status van Administratieve Bijzondere Staat van China en het is te hopen dat de democratie die alleen hier geldt door de rest van China is overgenomen. In die zin dat de mensenrechten niet meer worden geschonden en mogelijk Tibet en Taiwan als zelfstandig erkend worden. Veel mensen in Hong Kong vrezen er voor dat hun vrijheden enorm ingeperkt zullen gaan worden tegen die tijd. Nergens mag er in China gedemonstreerd worden, behalve daar.

Maar goed, terug naar de dag zelf: De rondleiding in het museum werd verzorgd door iemand die daar werkt. Vervolgens hebben we nog een wandelingetje door het gebied gemaakt, waarbij we eindigden bij de beginpunt van dit eiland van Zhou Shan.

Eerst weer met de boot terug naar het eiland waar wij verbleven. Ik betrapte mezelf er op heel even de ogen dicht te hebben gedaan, tijdens dit boottochtje, maar ik was niet de enige. Ik heb veel Chinezen gedurende mijn reis met de ogen dicht gezien. Waar of wanneer dan ook. Zelfs in de metro in Hong Kong kwamen de gesloten ogen veelvuldig langs. Catherina vertelt me -nadat ook zij haar ogen even dicht had- dat veel Chinezen dit inderdaad doen; er wordt veel en lang gereisd tussen huis en werk, men maakt lange dagen. Om het reizen nuttig te besteden en weer energie op te doen voor de volgende ronde, doet men graag aan zogenaamde ‘power-naps’.

Omdat de afstanden vrij groot zijn, stappen we na aankomst aan land, weer in de taxi. Ditmaal op weg naar het huis van Catherina haar ouders. Onderweg komen we nog een eigenwijze bestuurder tegen die denkt te kunnen keren, maar met zijn wielen in een soort greppel belandt. Eenmaal bij Catherina haar moeder aangekomen, worden we warm onthaald. Er zijn veel mensen binnen, sommige familie, andere van de schoonmaak, en van sommigen heb ik nog steeds geen idee wie het waren. Een oom van Catherina vraagt haar om voor zijn dochter te bemiddelen in Europa, omdat zij graag met een Europese man wil trouwen. De dochter heeft hiervoor professionele foto’s laten maken, Catherina beloofd de portfolio mee te nemen naar Nederland.

Het wordt niet zo expliciet benoemd, maar uithuwelijking is nog steeds een veelvoorkomend gebeuren in China. Veel Chinese vrouwen dromen van een leven in Europa. De meerjaarlijkse komst van Catherina aan haar vaderland versterkt de belofte van een financieel goed leven in Europa. Veel mensen die ik gesproken heb, willen graag veel geld verdienen in het westen, maar uiteindelijk wel terugkomen naar China om de lokale bevolking en het land iets terug te geven.  Ik merkte heel sterk dat er een zucht is naar het opdoen van kennis ( in het westen), om dit dan weer door te geven aan China en de Chinezen.

Mijn bloemenboeket wordt als een bijzonderheid ervaren. Ik was al blij met zo’n mooi boeket, maar in China is dit toch echt een heel bijzonder cadeau. Ik voel me nog meer vereerd. Wederom een geld-kwestie: bloemen zijn erg duur en al helemaal om ze naar een eiland te exporteren. Men wil dus graag met de bloemen op de foto:

Vervolgens staat er een prachtige gedekte tafel voor ons klaar, wat een verwennerij weer! De dames in de keuken hebben hard hun best gedaan.  Wat mij opvalt, is dat de keuken echt een keuken is. Geen ruimte voor een eettafel, maar een puur functionele ruimte waar slechts gekookt, maar niet gegeten wordt. De eetkamer grenst er wel aan en met verwondering probeer ik de vrouwen te volgen, maar eerlijk gezegd, blijft het moeilijk om vat op de Chinese keuken te krijgen.

Na een heerlijke Chinese maaltijd, ga ik voldaan met de taxi naar mijn koude hotelkamer. Morgen is een grote dag: ondanks dat we te horen hebben gekregen dat de officiële opening van de brug niet door kan gaan wegens een technische storing, is er toch een meer informele bijeenkomst georganiseerd wegens alle gasten die uit het westen speciaal hiervoor zijn over gekomen. Ik ben benieuwd!

Tevreden val ik in slaap en vol verwachting over wat me morgen weer te wachten staat……

En dan kloppen mijn tijden nog steeds niet helemaal, want ondanks het feit dat ik graag mijn telefoon 10 minuten later heb staan (God knows why) en ik hier geen teletekst kan vinden op mijn Chinese afstandsbediening (!), was ik dus te laat. Al probeerde ik dat te verdoezelen voor mezelf, en zat er gelukkig een mannetje beneden van de taxi. Alleen…er was (nog) geen taxi. Of zoiets. En daar sta je dan. Met nog een mannetje achter de receptie met jas aan. Omdat ook hier de verwarming niet aanstond. Bezuinigen?

Catherina vertelde al dat het vanaf de straat lijkt of alle winkels gesloten zijn, maar iedereen spaart hier enorm op elektriciteit. En dus ook op warmte. En dan zijn ook nog alle vloeren nog van marmer, dus warme voeten zonder heet bad of warme sokken kan een mens dan wel vergeten. Een bevriend beeldhouwer vertelde vorige week nog dat hij voor zijn werken zijn marmer tegenwoordig uit China haalt, want dat is goedkoper.

Ik had voorlopig even begrepen dat ik moest wachten en om dan toch enigszins te proberen te communiceren, vroeg ik of het hotel ook een Chinese stekker voor een Europees toestel heeft. In lichaamstaal uiteraard, anders wordt het wel erg ingewikkeld. Toen kwam de meneer van de balie toch met een interessant apparaat. Je batterij haal je uit je telefoon, stop je ergens tussen en dan hup, het geheel in het stopcontact. Maar dus even geen telefoon. Toch Catherina maar even via de vaste lijn aldaar gebeld, dat ik een beetje later was… Uiteindelijk in een privétaxi met 2 andere mannen (geen idee waar ik naartoe moest), maar uiteraard alles goed gekomen.

En toen een sjiek Chinees woonhuis in. Ook alleen maar marmer op de grond en wel/geen hal die uitkomt in de tv-kamer. Maar daar zat niemand. Een trap naar boven en een deur naar blijkbaar de woonkamer (en de enige verwarmde ruimte van het huis?). Ik werd verwacht voor het ontbijt en, na kennis te hebben gemaakt met alle aanwezige familieleden en de moeder van Catherina, genood aan tafel. Aan die kamer 2 even kleine kamertjes, de een keuken, de ander badkamer.  En in de keuken werd driftig gekookt. Een heerlijk gebakken ei, maar ik was de enige die aan tafel zat en de rest staand er om heen. Niet geheel onbekende situaties in het buitenland, maar het voelde toch ongemakkelijk. Dus maar door eten en niet nadenken.

Ik heb nogal ‘westers’ de neiging om iedereen een handje te geven, maar zo werkt het uiteraard niet in China. Zelfs de 2 housemaids (die werken voor 6 euro per dag) een hand gegeven. Het leek alsof ze me extra aardig vonden. Ondanks dat ik gebruiken en tradities graag wil begrijpen om ze te eerbiedigen, val je in een impuls terug in je oude gewoonte, maar leer je dus ook wat over elkaars cultuur. Enerzijds ligt een hoop zeer gevoelig hier in China en is het extreem hiërarchisch georganiseerd, aan de andere kant ben ik geen Chinese die alle finesses ooit in de vingers zal krijgen.

Over hiërarchie gesproken, vanmiddag hebben we een rondleiding door Zhoushan van de gemeente gekregen. Of niet Zhoushan, dat is de hoofdstad van alle eilanden samen (daar worden we morgen verwacht door de gemeente), dit is een ander eiland. Catherina zal me het nog op de kaart aanwijzen, dan weet ik ook hoe het heet… Ze willen van de haven hier net zo’n grote haven als Rotterdam gaan maken door 5 havens samen te voegen. Men is überhaupt enorm aan het bouwen hier, ik vertelde eerder al over de brug. Maar goed, de haven:

Net als van hoge gebouwen, hou ik ook van havens. Op een of andere manier ben ik altijd zwaar geïmponeerd door wat de mens – ondanks alles wat we elkaar aan doen – allemaal kan maken, bouwen. Ik hou van de buitenmenselijke grote schaal die gehanteerd wordt en het robotisme van een dergelijk, altijd afgelegen liggend grotesk gebied.

Deze afspraak had Catherina een minuut na de lunch van deze middag gemaakt, want voor Chinezen is het van belang om eerst te eten en plezier te hebben (bij wie niet?). Geen serieuze zaken tijdens de lunch, pas in de laatste minuut. Onverwacht kwamen we daar dus aan. Een hefboom en het ene na het andere mannetje verschijnt om te vragen en verifiëren wat we daar doen. En vooral, of we daar wel mogen komen. Het antwoord is ja. Op een gegeven moment komt er een auto van de andere kant die door de hefboom wil. Een van de mannetjes zegt dat we aan de kant moeten voor de auto die er uit wil. En dan ontploft onze chauffeur. Hij geeft de jongeman in niet mis te verstane woorden (of voor mij, klanken) te kennen dat hij toch echt zijn superieur is en dat hij niet wijkt voor we er in mogen. Subiet rent het ventje weer naar binnen. Catherina legt uit dat het in mainland China echt anders gaat dan in Nederland of Hong Kong. Ook daar is men elkaars gelijke, welke functie men ook vervult. Catherina is al een speciale gast, omdat ze van overzees is en belangrijke functies op het eiland bekleed, maar dat ik nog boven haar sta, omdat ik uit het westen kom en bovendien de gast van Catherina ben. Wederom verklaart dit ook de gastvrijheid van de Chinezen. Om een lang verhaal korter te pogen te maken, hoe absurd ik me ook als gast zou gedragen, of hoe raar het ook is dat ik de neiging heb iedereen een hand te geven, het wordt me vergeven.

Maar terug naar het begin van de dag: nadat ik een heerlijk ei naar binnen had gewerkt, schoof iedereen verder aan voor het ontbijt en worden we even later opgehaald door een hoge ambtenaar van de gemeente die ons naar het lokale en centrale gebouw van de gemeenschap hier brengt. Een soort buurthuis dus. Ook hier geen verwarming, dus veel gratis (en warme!) thee.

We ontvangen de agenda (waar ik natuurlijk geen brood van kan bakken) en nemen plaats op een van de vele bankjes. Dan verschijnt er een figuur waar iedereen daarna zijn rug naar omdraait. De oom van Catherina met zijn vrouw uit San Francisco, VS. En ze zien er ook echt uit als geslaagde Chinese Amerikanen. Naar later tijdens de rondleiding blijkt, staat hier overal de familienaam van Catherina. Haar oom is de grote financier van dit eiland dus.

Het bestuur (de raad waarin Catherina en haar oom ook zitting hebben) wordt geacht plaats te nemen achter de grote en lange tafel op het podium. En dan zie ik plots de foto’s die er boven hangen: Mao Zedong, Stalin, Trotski en Deng Xiaoping. Idioot dus om weer te beseffen dat deze wereldgeschiedenissen hier met hele andere ogen worden bekeken.

3 kwartier lang luister ik naar het Chinees en probeer me te bedenken hoe de klanken van deze taal toch werken. Het blijft lastig.

Er is een cameraman met een fantastische camera (ik ben er direct jaloers op) die hem slechts gebruikt als fototoestel (!). Of is het gesproken woord in de zaal geheim? Ik weet het niet. Het is wel een feit dat veel elektronica echt goedkoper is in Azië, dan bij ons in het Westen. Dat heb ik in Hong Kong ook gezien.

Een bijzondere ervaring om een vergadering bij te wonen zonder dat je de inhoud begrijpt. Na de vergadering, wordt Catherina nog even geïnterviewd door de lokale pers:

en maken we ons klaar voor de lunch. Het is tegen 11 uur in de ochtend….

Chinezen (met name in Zhoushan) gaan erg erg vroeg naar bed. En staan dus erg vroeg op. Lunch is dan ook rond half 11 (!) en is erg uitgebreid. Men luncht of dineert hier in aparte kamers aan ronde tafels waar op al het voedsel staat uitgestald. Het fenomeen draaitafel maakt het geheel compleet. Ik vind het persoonlijk een erg goed idee. Iedereen zijn eigen kamer met personeel en alles er op en er aan. Toegegeven, ik ben er nog steeds niet achter hoeveel dit per persoon kost, maar hier in China is in ieder geval wel ruimte genoeg om dit te creëren.

“Chinezen houden niet van hoekige vormen,” zo legt Catherina mij uit. Dit hangt samen met het Boeddhisme, de cirkel van het leven. Alles in de natuur is rond, vierkanten komen er niet in voor. Een mooie filosofie, al zeg ik het zelf.

Een ander interessant fenomeen is dat er best veel gedronken wordt en dat de glazen continu door het personeel bijgeschonken worden. Dit in tegenstelling tot het vooroordeel dat wij in het Westen hebben, namelijk dat Chinezen niet tegen drank kunnen. Met iedere aanwezige aan tafel dien je een keer te proosten. Dit gebeurt altijd een op een. Ben je ondergeschikt aan een ander, dan houd je je glas lager dan dat van de ander wanneer je proost. Soms daagt de ander je uit om je glas in een teug leeg te drinken en dat is dan een teken van respect voor jou. Wanneer mensen met jou komen proosten, zeg je altijd sje-sje, of wel dank je wel. Iedereen proost met iedereen, een meerdere stapt op een mindere af en andersom. De mensen met de hoogste positie beginnen hiermee.

Het mooie hieraan is dat je iedereen een keer ontmoet en vaak is dit ook het moment waarop visitekaartjes worden uitgedeeld. Deze (heb ik wederom vandaag geleerd) geef je altijd met 2 handen en je ontvangt kaartjes ook altijd met 2 handen. En let wel, de meeste keren dat ik dit fenomeen nu heb meegemaakt, waren er in onze kamer altijd 2 tafels met minimaal 12 personen per tafel. Hier kun je dus danig beschonken van raken. Iedereen doet altijd een rondje proosten met iedereen, dus kun je nagaan wat dat aan drank kost.

Als je weigert, is dat een teken van onbeleefdheid en degene die het meest gedronken heeft, verdient veelal het meeste respect. Een raar volk, die Chinezen. Maar wel bijzonder en een leuke manier om met iedereen kennis te maken. Ik ga maar eens kijken of ik dit fenomeen -hetzij met mate- in Nederland kan introduceren.

Na de lunch, gaat ieder zijns weegs. Er wordt uitgebreid gedag gezegd (en dus in de laatste minuten zaken gedaan), vervolgens krijgen Catherina en ik een rondleiding door Zhoushan. Eerst naar de haven, vervolgens langs enkele nieuwe projecten van het eiland.

Opvallend is dat blijkt dat een heleboel Chinezen die hier oorspronkelijk vandaan komen maar elders ter wereld wonen, enorm begaan zijn met de toekomst van hun herkomstland. Zo kom ik er achter dat deze groep Chinezen veel geld in de ontwikkeling van deze eilanden steken. Zo ook de oom van Catherina en Catherina zelf. Om die reden rijden we met de auto langs gebouwen die her en der met medefinanciering door ‘westerse’ Chinezen tot stand zijn gekomen:

Opvallend is ook een kenmerkend cultuurverschil: Chinezen houden van nieuw, jong en glimmend. Alles wat ‘nieuw’ is, nieuw gebouwd of geïmporteerd uit de Verenigde Staten, staat voor een cultuuromslag. En dat is logisch. Zovele jaren is China niet bereikbaar geweest voor het buitenland -en andersom- dat elk nieuw gebouw als het ware een hoopvolle toekomst weerspiegelt. ‘Openheid’ vormt hierin ook een belangrijk zelfstandig naamwoord. Eerlijk gezegd, is dit naamwoord op vele momenten een wat overdreven benaming, het blijft een gezicht naar buiten toe, maar reflecteert niet wat men echt denkt of voelt of wil.De Verenigde Staten vormen hierbij het sublieme voorbeeld. Soms zelfs letterlijk: in Macau (waar ik later met Catherina op bezoek zal gaan) staan casino’s die letterlijk zijn nagebouwd naar Amerikaans Vegiaans model. Alleen dan net 5 meter breder. De Verenigde Staten vormen het Beloofde Land, zo lijkt, net als bij ons in Nederland in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. De ‘American Dream’ is springlevend, alleen heeft deze betrekking op het land China zelf.

Later die middag hebben we wederom een diner, op dezelfde wijze als eerst. Met dezelfde en nieuwe gezichten. Ik heb de eer om naast de oom van Catherina plaats te mogen nemen, ‘the American Uncle’, zoals Catherina hem noemt. Ik kom er achter dat zijn Engels minimaal is en besef me tegelijkertijd dat een heleboel Chinezen die in het buitenland wonen, eigenlijk maar bezig zijn met een ding: het opbouwen en financieren van hun eigen land. Iets waar we in het Westen nu een beetje achter komen. En geef ze eens ongelijk…

Voor het eerst drink ik Chinese wijn, een soort brandewijn, en het heeft een goede smaak. ‘s Avonds in het hotel val ik na een dag van wederom vele indrukken, ondanks de koude douche en de verwarming die uit staat, heerlijk op een houten bed in het hotel in slaap….. En dan bedenk ik me ineens dat ik morgen jarig ben. Ben benieuwd wat de dag weer gaat brengen: er staat een bezoek aan een museum en een lunch met gemeenteambtenaren op het menu.

www.chinafestivalutrecht.nl

Voor aankondigingen, reacties & verslagen, zie ook:

En verder bijvoorbeeld:

http://www.schoolvoorjournalistiek.com/campusblog/japkevw/2010/01/22/china-komt-naar-utrecht

http://www.sapsite.nl/nieuws.php?item=132

http://www.rtvutrecht.nl/nieuws/229483

http://www.nufoto.nl/fotos/132066/viering-chinees-nieuwjaar-in-utrecht.html

Deze vlucht is natuurlijk ook weer voorbij voordat ik er erg in heb. Het enige jammere is wel dat ik de lucht steeds donkerder en bewolkter heb zien worden in de richting van Ningbo. En dat terwijl het weer, ondanks dat dat ook niet alles was, bij het opstijgen in Hong Kong er eindelijk zonnig uit zag.

Bij het landen slaat de paniek bijna ineens toe. Wat als Catherina er niet is? Wat als we elkaar verkeerd begrepen hebben? Gelukkig slaan mijn gedachten snel om: als Catherina er niet is, dan is ze er niet. Gelukkig kan ik haar bellen en anders ga ik gewoon de stad verkennen. We zien wel, het komt wel goed. Dapper loop ik naar de bagageband. En daar zie ik Catherina achter glas al staan met nog een meneer. Dat is goed nieuws.

Van Hong Kong naar Zhou Shan

En wat is het koud buiten! 3 graden!

Per mail duurde het al even voor ik door had waar ik naar toe zou gaan; de naam van de plaats, namelijk Zhou Shan. Eenmaal gevonden op internet werden mij monniken-, en bloemeneilanden beloofd met witte stranden en een blauwe zee. Wat nu blauwe stranden en zwemmen? Regen, wind en koude. Dit zijn natuurlijk de dingen waar een Hollander niet voor op vakantie gaat. Pfoeh.

Maar wat tof toch om daar te zijn en zo door Catherina op sleeptouw te worden genomen! Bijzonder hoor.

En daar was Catherina met meneer Wong (spreek uit als Wung). ‘Ik heb een vriend geregeld die ons naar het eiland brengt.’  Mijn bagage wordt uit mijn handen genomen en ik stap in een warme taxi. Wat een luxe….

Onmiddellijk is de setting heel anders, mijn transformatie van enige vreemdeling naar die van een ingewijde in China. Ook al ben ik geen Chinese, ik behoor met de aankomst in Ningbo en mijn zitplaats in de auto, opeens tot een bepaalde gemeenschap, waar ik bij zal horen, totdat we het nog te bezoeken eiland zullen verlaten.

Door het slechte weer, is er helaas een soort mistigheid over de stad gekomen, die samen met de invallende schemering, tot een soort mafheid aan schimmige foto’s leidt:

Er is een razende drukte in deze grote stad, het is spits, iedereen wil naar huis. We staan vast en ik zie alleen maar auto’s om me heen, sommigen slechts op enkele centimeters afstand. Ik hoor vanuit alle kanten gepiep uit deze auto’s komen, maar niemand lijkt zich hier om te bekommeren.Dit gepiep gaat ongeveer nog een half uur door, maar ik verveel me geen moment, ik kijk mijn ogen uit naar al het gemanoeuvreer van deze automobilisten. Er blijken geen regels te zijn, wat dit betreft, iedereen doet maar wat en wil, vooral, naar huis.

Later in de week zullen mij meer verhalen verteld worden over deze stad, de derde wereldhaven op het gebied van goederenoverslag (2006). Wikipedia (http://nl.wikipedia.org/wiki/Ningbo)  meldt:

Ningbo is een grote havenstad in China, provincie Zhejiang. De – zeer snel groeiende – stad ligt in het zuiden van de Hangzhou Baai. Het inwoneraantal bedroeg in 2007 ongeveer 1.100.000 personen.

Ningbo is een van de oudste Chinese steden, met een geschiedenis die teruggaat tot 4800 voor Christus. De stad stond in de Tang-dynastie samen met Yangzhou en Kanton bekend als een van de grootste handelshavens. Ningbo was één van de vijf Chinese havens die werd geopend door het Verdrag van Nanjing in 1842, aan het einde van de Opiumoorlog tussen Engeland en China. Tijdens de oorlog namen de Britse strijdkrachten de stad in, na de versterkte stad Zhenhai aan de monding van de rivier de Yong te hebben veroverd op 10 oktober 1841.

In 2006 was het de op drie na grootste haven van de wereld gemeten in goederenoverslag. Dit is ook het gebied waar een aantal van de grote fabrikanten van staal en bevestigingsmateriaal gevestigd zijn. Er wordt gewerkt aan een gigantische brug van 36 kilometer lang, de Hangzhou Baai-brug, die Ningbo met Hangzhou en Shanghai gaat verbinden.

Helaas is er te weinig tijd om op een later tijdstip deze stad te bezoeken. Een andere keer dan maar. Dan vertelt de chauffeur ons dat de laatste boot om de overtocht naar het eiland Zhou Shan te maken, inmiddels is vertrokken. “Wat nu?,” denk ik bij me zelf. Maar voordat ik hierover verder kan nadenken, verlost Catherina me uit het gepeins. “We nemen een illegale boot, maar daar moet onze chauffeur even voor bellen.” Klinkt spannend… Later zal Catherine me vragen om het woord “illegaal” maar liever niet te gebruiken in mijn verhaal. Dit ligt allemaal nog al gevoelig, officieel bestaat illegaliteit niet en al helemaal niet deze boot. Het blijft natuurlijk een bijzonder land, China, waar alles toch vanuit hogerhand en collectivistisch geregeld wordt. No exceptions. Althans, niet te zichtbaar.

Voordat we weten of en wanneer onze kapitein zal kunnen vertrekken, is het tijd om ergens een maal te nuttigen. Dus eten dan maar. Zowel de chauffeur als Catherina schijnen, logischerwijs, de weg naar een bepaald restaurant, erg goed te kennen. Ik laat me als onwetende meeslepen door een -inmiddels- donkere stad. Als men mij onverhoopt achter zou laten, zou ik me genoodzaakt zien ergens aan te bellen en te hopen dat ik in gebarentaal duidelijk kon maken dat ik geen enkel idee had waar ik me bevond en of men mij de weg naar dan wel een hotel dan wel het vliegveld zou kunnen vertellen. Maar gelukkig weet ik dat ik in goede handen ben.

We dineren in een aparte, eigen kamer. Aanvankelijk denk ik nog dat het een heel summier restaurantje is, maar het is in China heel normaal (als men dat kan betalen), om in een aparte kamer te dineren. Men heeft, zoals later zal blijken, zijn eigen wasgelegenheid met WC en per kamer minimaal 1 eigen serveerster. Bijzonder. Ik zou dit ook een geweldig idee vinden voor een restaurant in Nederland, maar helaas zijn daar de grondprijzen veel te hoog voor en de ruimte te beperkt. En passant vertelt Catherina me, dat veel Chinezen vaak buiten de deur eten en dat men het dan wel zo prettig vindt om een eigen kamer te hebben.

Ik heb geen idee wat er voor me besteld wordt. De chauffeur spreekt helaas geen enkel woord Engels, dus ik hoop dat we aan tafel toch een gemoedelijke sfeer kunnen creëren. Dan komt het bijzondere voedsel:

Krab in zeezout en verder niets. Geen krabinstrumenten of iets dergelijks. Wel stokjes. Ik vraag me af op welke wijze we deze krab gaan bevechten. Catherina reageert alsof ik een rare vraag stel. “Gewoon, met de handen.”  Geamuseerd kijk ik naar mijn disgenoten. Eerst trek je de poten er uit (deze mogen uitgezogen worden en proeven echt heerlijk, zo weet ik nu). Vervolgens breek je de krab in het midden van zijn kop (?!) open  en kan men met stokjes toe gaan slaan. Zowel de chauffeur als Catherina kijken me aan alsof ik van Mars kom. Beiden vinden het maar raar dat ik dit allemaal bijzonder vind. Heb je wel eens een krab van dichtbij gezien? Ik had het idee dat het beest elk moment tot leven zou komen en wraak zou nemen. Ik vond mezelf erg dapper in ieder geval. Maar het smaakte me met een zelfgebrouwen biertje uit Ningbo echt heerlijk!Net als in de Verenigde Staten, is het in China heel gebruikelijk om om een doggybag te vragen. Mijn schroom wordt overrompeld door Catherina haar gewoonte in deze. Al vraag ik me zelf af of ik, zo tegen het einde van de avond, nog trek zal krijgen in pompoen, slakken en tofu.

Dan het bericht dat de kapitein akkoord is en na het diner, kunnen we vertrekken. Zhou Shan is sinds een korte tijd eindelijk door een brug met het vasteland en dus Ningbo verbonden, maar er is 1 probleem. Deze zal tijdens ons verblijf aldaar pas geopend worden en tot nog toe mag niemand hier gebruik van maken. De burgemeester heeft daartoe besloten (in totaal bestrijkt Zhou Shan 1300 eilanden waarvan er maar 90 bewoond zijn). Catherina heeft gisteren de burgemeester verteld dat ze een vriendin op moest halen van het vliegveld (dat ben ik) en dus wel over de brug zou moeten (de laatste ferry ging al om half 5 ‘s middags) of dat we gedwongen zouden zijn om een hotel in Ningbo te nemen. Maar vanavond zou er ook een feestje gepland staan voor Catherina (eregast) en omdat Catherina dus met andere dingen bezig was, is dat weer verplaatst naar morgenochtend. Maar dan redt ze het niet wanneer ze de boot moet nemen. En dus stond de burgemeester klem. En dus heeft de burgemeester zijn handtekening gezet om ons clandestien met de boot over te laten gaan. En ben ik de gelukkige mede-eregast van het partijtje! En dan is er zondag ook al feest, omdat de brug dan officieel geopend zal worden. Ik val wel met mijn neus in de boter. Maandag hebben we een afspraak met deze burgemeester en zijn we voor de lunch uitgenodigd bij de damesclub van het eiland. Een drukke agenda dus! Iedereen hier is op de hoogte van ons te organiseren festival in Utrecht, dus dat klinkt goed.

Dan de boot: ik heb nog nooit zoiets spannends meegemaakt. Eerst de weg vinden langs de haven, dwars door meters hoge plassen en over stenen de berg op. Nergens licht, nergens bijna een levende of werkende ziel te vinden. Moeten we nu naar links of naar rechts? Meneer Wong kent de weg als geen ander. Ik hoop wel dat zijn auto het heeft overleefd, trouwens. Een fourwheeldrive was uitermate gunstiger geweest dan deze -ondanks met leer bekleed, maar dan nog wat gehaakte kleden er over heen-, nieuwe Peugeot.  Wat een somberheid, die haven. Oude materialen, leegte en donkerte. Wel spannend. Vanwege de moeilijk begaanbare weg, doen we er langer over dan oorspronkelijk de bedoeling was. Onze kapitein was bijna weggegaan en ik geef hem geen ongelijk. Maar wat meer centjes betalen en alles is weer goed. Een echte oude visserskotter met minimale verlichting. De boot ligt 3 meter lager en dan op de punt klimmen in de maximale modder en natheid van de regen: echt iets voor dames met hakken… Maar het is gelukt, dankzij een plank van meneer Wong.

Geen verlichting, niets op de boot. Geen meter ver kunnen we kijken. En dan op de Oostzee varen. Ja, het was wel erg spannend. En dus het laatste clandestiene ritje ooit nog naar het eiland waarschijnlijk, wanneer zondag de brug geopend is….

De zwager van meneer Wong stond aan de andere kant al klaar. Wat een service toch! Catherina zegt ook dat alles alleen werkt als je contacten heb. Ik zal het onthouden.

We rijden over een donker eiland naar mijn hotel, het enige hotel dat er aanwezig is. Ik ben de enige gast en door de donkere en regenachtige avond, heb ik het idee in het hotel van de film “The Shining” te zijn beland. Ook hier spreekt de meneer die mij ontvangt, de eigenaar van het hotel, uiteraard geen woord Engels. Catherina helpt me met inchecken en vertelt dat ik morgen om 8 uur ‘s ochtends zal worden opgehaald. Ik zal bij haar familie ontbijten. Zelf raadt Catherina me aan niet hier te ontbijten onder het mom van een westerse maag die er niet tegen zou kunnen.

Ik word door de eigenaar en zijn dochter naar mijn kamer geleid. Dragen mag ik niets, dat weigeren ze. Even weet ik niet zo goed wat ik met zoveel dienstbaarheid aan moet, en probeer het maar over mij heen te laten komen. Een ouderwetse kamer, maar wel met ligbad en een bijna pornografische foto van een Chinese dame in de badkamer. Ik moet er om lachen. Het bed is een houten plank, zoals wel meer bedden hier in China. Ach, dat deert niet zo, ik kan daar vast prima op slapen na zo’n lange dag!

Ik zwaai Catherina uit en geniet even van het moment dat ik na zo veel indrukken, even alleen ben. Ik open mijn laptop, maar vrees dat ik geen internet heb. Eigenlijk verbaast dit me ook niet zo. Op televisie een soort Chinese staatsomroep en ik val onderwijl, met de Chinese taal in mijn oren, in slaap op mijn bed.

Morgen om 8uur staat de taxi klaar en ga ik naar Catherina en haar moeder voor ontbijt. Wat een luxe weer.

En dan, hop, naar het feestje. Ik ben benieuwd!

Het logo voor het China Festival Utrecht 2010: Wijk C'hinatown: 14/2 t/m 22/9/2010

Dan: op naar Mang Kok, het station van waaruit de trein vertrekt. En ik ga natuurlijk lopend, want dan zie ik weer een gezichtje van de stad. Maar pfoeh, wat is mijn tas zwaar. De spullen van Catherina zitten natuurlijk in mijn tas (vloeibare, zware, onverklaarbare dingen…), maar ook een heleboel cadeautjes: stroopwafels, chocolade, T-shirts van Kosmopolis Utrecht, documenten en vele kopieën van het projectplan voor het China Festival Utrecht: Wijk C’hinatown.

En het begint zowaar warm te worden. Maar goed, ik loop wel in een hele bijzondere stad aan de andere kant van de wereld, het regent niet (heel belangrijk voor Nederlanders als ze op vakantie zijn) en ik ga naar Inland China toe.  Ik heb niets te klagen.

Kijk, deze toegangspoorten zou ik nu ook graag zien in Wijk C!

Blijkbaar moet ik toch overstappen via een andere metrohalte en ondanks dat ze overal, maar dan ook echt overal roltrappen hebben, mag ik hier een zeer grote trap af (ongeduldig natuurlijk om even verderop een andere ingang te zoeken…)

Er is trouwens wel iets geestigs met die roltrappen: bij het er op gaan, wordt omgeroepen dat je wel met je handen de rand moet beetpakken en voor het geval je misstapt, staan er voetjes voorgeprogrammeerd op ALLE treden. Ach, elk land kent zijn eigen doorgeslagen bureaucratische ideeën.

Kowloon Tong, daar mag ik overstappen. En ook al zou ik er zelf wel uitgekomen zijn, en was ik eigenlijk al op weg naar de goede metrolijn, er is een hele aardige meneer die me graag wil helpen. En dat mag dan wel op zijn manier. Ach, ja, ik ga er van uit dat hij het beste met me voor heeft en in deze chaos van de ochtendspits, maakt het toch allemaal niet meer uit even rustig stil proberen te staan in deze krioelende mensenmassa.

Ik koop een kaartje naar Lo Wu -via Mang Kok- voor 38 HKD en ga keurig op de voetjes van de enorme roltrappen staan.

Op internet gelezen dat ik, bij aankomst in Lo Wu me vooral niet moest afvragen welke kant ik op zou moeten. Er is namelijk weer een grote meute en die gaat maar 1 kant op. De goede dus, in dit geval, richting de immigratiedienst naar China. Na de gebruikelijke invulling van papieren (waarvan ik me toch altijd afvraag wat het nut ervan is, maar goed), werd mijn temperatuur opgemeten.

Er zijn helaas, in Hong Kong in ieder geval, ernstige gevallen van Mexicaanse griep gemeld en dat moet natuurlijk voorkomen worden. Zeker bij grensovergangen. Thomas vertelde me dat een luxe hotel in Hong Kong uitverkoop had nadat daar de griep was geconstateerd, niemand durfde daar nog een kamer te boeken.

En toen was het zover. Hup, China in.

Catherina vertelde me dat ik het beste met de bus kon gaan, want dat is het goedkoopst. Maar dan moest ik wel daar overstappen, een andere bus nemen voor 5 minuten en dan een stukje lopen om vervolgens weer met de bus te gaan. Dit verhaal duizelde me omdat ik er geen grip had. Ik besloot gewoon een taxi te nemen om van al deze ellende af te zijn.

En natuurlijk werd ik er ingeluisd. Nog voordat ik het gebouw uit was, werd mijn bagage beetgenomen en probeerde de chauffeur een ritje voor zich zelf te regelen. Ik heb me laten vertellen dat ik niet meer dan 130 renminbi (yuan) moest betalen. De chauffeur vond dat belachelijk laag, zeker gezien het feit dat hij via de snelweg moest (het was ook nog wel 3 kwartier rijden, bleek later…) Reiswijs als ik ben, wilde ik me natuurlijk niet zomaar beet laten nemen. Ik weigerde en kreeg mijn bagage in mijn handen teruggegooid. Verderop staat er natuurlijk een volgende chauffeur te azen. Met een rekenmachine toont hij me zijn prijs. 10 renminbi te veel, maar vooruit. Ik moet door om mijn vliegtuig te halen en heb geen op dat moment nog geen idee hoe lang we moeten rijden. Mijn taxichauffeur steekt lachend zijn hand op naar de vorige. Samen lachen ze. Ik ben er toch wel een beetje ingeluisd. Ha ha, wat een lol.

Ik moet hem volgen en begin het even benauwd te krijgen. Ik ben in Shen Zhen, een plek waar een hoop Hong Kongchinezen voor een dagje naar toe gaan. China is erg goedkoop voor hen en ze laten zich verwennen met allerhande voetmassages (zijn de Chinezen gek op) en goedkope kleding. Ook wordt er overal gewaarschuwd voor oplichters. Catherina zal me later in Zhou Shan over deze plek vertellen en met terugwerkende kracht heb ik het idee in de film Pickpocket (Bresson, 1959) te zijn beland. We begeven ons naar het meest afgelegen stukje van dit gebeuren, zo lijkt. De chauffeur spreekt natuurlijk geen Engels, net als zo ongeveer alle Chinezen in China. Dat maakt een reis natuurlijk wel avontuurlijker, maar na hem te hebben gevolgd in een donkere gang waar we niemand tegenkomen, begin ik ‘m toch wel even te knijpen. Maar dan verschijnt er licht aan de duisternis; we zijn in de garage beland. De chauffeur helpt nog iemand die in een rolstoel over een drempel heen moet en ik verzeker me ervan dat hij in ieder geval een goed hart heeft. Het zal wel goed komen.

Wat een wereldreis naar de luchthaven. Ik vraag me af of hij me wel goed heeft verstaan? Heb ik Zhen Shen niet per ongeluk op zijn Kantonees uitgesproken,  of was ik eigenlijk überhaupt verstaanbaar? Ik krijg blauwe plekken op mijn armen van het knijpen. Met elkaar praten kunnen we natuurlijk niet. Hij belt iemand en zit smadelijk te lachen (ik vermoed natuurlijk naar de vorige taxichauffeur om de gedeelde winst in casu mij te bespreken…) Om dan toch maar iets te doen, bied ik hem een sigaret aan en hoop hiermee wat vertrouwen te winnen. We rijden en rijden en rijden. In Hong Kong kon ik nog de borden lezen, maar dit is wel even echt een andere wereld. Het is toch een raar besef dat je Duits, Engels, Frans en zelfs een beetje Spaans spreekt, maar geen enkel aanknopingspunt met een nieuwe vreemde taal kan vinden. Weer een bevestiging van het feit dat de wereld ondanks de globalisering toch weer groter is dan je denkt. Dit was voor mij een klein cultuurshockje denk ik.  Ondertussen biedt de chauffeur mij een sigaret van hem aan. Dit gaat de goede kant op, we komen er wel.

En dan zie ik in de verte iets wat op een vliegveld lijkt. Yes, ik ben er!

Toegegeven, elke vlieghaven kent zijn eigen beleid. En hiermee de eigen regels. Sommige slaan ergens op, sommige zijn misschien een beetje raar. Zo mag je hier bij een vlucht geen aansteker meenemen. Ik vond dit van een dergelijke onzin, dat ik besloot om -van de 2 die ik bij me had- er 1 in mijn jasje te doen en een ander in mijn handtas. Er zou er vast een afgaan, maar dan had ik altijd de andere nog. Zo had ik dat bedacht. En het werkte. Maar er is door de Chinese overheid natuurlijk rekening gehouden met het gevolg van dit besluit, aangezien je daar nog wel overal mag roken in tegenstelling tot Hong Kong:

Altijd een aansteker in de buurt

Hong Kong Island: here I come! Maar eerst mijn wandeling er naar toe. Op een of andere manier is mijn wekker niet afgegaan en schrok ik veel te laat wakker. Ach, het was nog kwart voor 9. Alle tijd. Eenmaal buiten, zag ik dat de klok van een juwelier de verkeerde tijd aangaf en weet dat aan de overgang naar de wintertijd. Maar toen kwam ik op Nathan Road, de winkelstraat van Kowloon die doorloopt naar de boulevard, en stond verbaasd dat winkels als Burberry, Esprit en Agnes B. nog niet geopend waren. 10 uur leek mij toch wel een schappelijke tijd. Maar natuurlijk had ik het zelf mis en was het inderdaad pas 9.15 uur in plaats van een uur later. Dat bood vanzelfsprekend wel wat gelukkige perspectieven. Ik besloot de stad in me op te zuigen. Eerst de overdonderende skyline van Hong Hong Island aan de overkant en vervolgens nog even naar het museum.

En wat een toeval, het History Museum of Art, is, naast wel open, op woensdag nog gratis toegankelijk ook. Dat geeft de Hollander moed. Naast wat tijdelijke contemporaine exposities, wilde ik heel graag de porseleincollectie zien die de Chinese geschiedenis voorgebracht heeft. En wat een prachtige collectie! Ik heb echt in tijden (op Europalia in Brussel afgelopen weekend dan- wat ook echt heel bijzonder was) niet zoiets gezien. Op sommige momenten voelde ik me net een Amerikaan toen ik moest constateren dat mooie stukken porselein al 1500 tot 2500 jaar oud waren. In het westen zijn we zo opgegroeid met de Grieken en Romeinen dat je soms, veel te lang, de geschiedenis van andere culturen lijkt te vergeten. Echt een aanrader, op de 3e verdieping (woensdag ben ik weer in HK en dan ga ik toch weer even stiekem kijken denk ik….).

Ik hou van grootse grootstedelijke gebouwen en die zijn er in HK volop te vinden. Thomas nam me mee naar …. (ik weet even niet meer hoe het gebouw heet), met 450 meter het hoogste gebouw van de stad. Blijkbaar zijn de regels verscherpt en moet je je identificeren wanneer je naar boven wil.

Best hoog toch?

Vervolgens togen we naar een ander markant gebouw, maar dat was natuurlijk peanuts  vergeleken met de vorige. Wel ook aan te raden omdat je dan alles vanuit een omgekeerd perspectief ziet dan vanuit het vorige gebouw. De Dom is dan ook maar een ukkeltje hiermee vergeleken (maar wel ouder, ha!).

De voortdurende contrasten tussen nieuw en oud, klein en groot, traditie en vooruitgang, kapitalisme versus armoe maken de stad voor mij erg intrigerend. Ik hou van contrasten.

...hmmm...dat zal lekker smaken....#2

Sinds 1997 hebben de voormalige eigenaars van de stad, Britse kolonialisten, Hong Kong ‘teruggegeven’ aan China. Hong Kong is democratisch, Hong Kong is rijk en modern, hier mag gedemonstreerd worden. In China niet. Thomas vertelt me dat de teruggave over 50 jaar wordt verspreid. Tot die tijd houdt de stad haar eigen munteenheid (Hong Kong Dollar) en haar vrijheden. Veel mensen zijn dus onzeker over wat hen in de toekomst te wachten staat.

En natuurlijk moeten we nog even het trammetje nemen naar The Peak, waar de rijken wonen. Waar nog echte huizen, in tegenstelling tot de ene skyscraper na de andere te vinden zijn. En waar het zowaar groen is. Met bomen. Een eng trammetje, nog een herinnering aan de koloniale tijd. Zo steil, dat de terugreis in zijn achteruit wordt gereden. Voor een passagier als ik met hoogtevrees, is het erg prettig niet vooruit in de diepte te hoeven kijken……

Na onze wandelingen door de stad is het tijd voor een biertje. We gaan naar een Ierse pub. Zou niet per se mijn eerste keus zijn (al is het hier altijd goed toeven, waar je ook bent ter wereld), het geeft wel een goede impressie van de hoeveelheid expats in de stad. Hier krijgen we een biertje zonder schuim. Mevrouw Fong (Catherina) heeft me in Nederland verteld dat de Chinezen het geloof hebben dat schuim in bier de drinker gek maakt. Kijk dus niet raar op wanneer je een Engelsachtig biertje in China krijgt.

Na een leuke dag nemen we afscheid om voor volgende week weer af te spreken in Hong Kong. Dan zal het al mijn laatste dag zijn. Ik moet er nog niet aan denken…

Eerst maar kijken wat het avontuur met Catherina me gaat brengen, want ik heb nog geen flauw idee.

Eerst  nog de zus van Catherina uit Hong Kong op mijn hotelkamer ontvangen. De dag voor ik vertrok belde Catherina me op of ik vanuit Hong Kong naar Inland China nog wat spullen voor haar mee wilde nemen. Nog wat spullen?! Ik was van plan de komende dagen mijn kleine koffertje mee te nemen, maar dat kon ik nu wel vergeten. Vooruit dan maar, kan ik ook wat terug doen.

Naast het feit dat ik mijn spullen in en uit moest pakken, had ik geen flauw benul waar ik de volgende dag zijn moest om mijn binnenlandse vlucht naar Ningbo (en dus Catherina) te nemen. In Nederland vond ik het al lastig te achterhalen waarvandaan ik überhaupt vertrok… Shen Zhen, daar moest ik zijn, zo bleek uit haar mails. Hier vandaan is het stukken goedkoper om een binnenlandse vlucht te nemen, vanuit Hong Kong zelf vliegen kost wel 200 euro meer. En dat is natuurlijk zonde!

De zus van Catherina vertelde me de bus te nemen. Zo ver kwamen we. Maar zij spreekt amper Engels en dat was heel jammer voor mij.

Via internet (lang leve mijn nieuwe laptopje) alle opties afgestruind, maar nergens een goede route gevonden. Er stonden wel 20 alternatieven, maar geen leek de beste optie. ’s Avonds laat dacht ik, bekijken jullie het allemaal maar, ik ga met de trein (vanuit Mong Kok) naar Lo Wu (grensovergang China) en ik zie het daar wel. De beslissing was eindelijk genomen.

Jammer genoeg wilde de slaap niet echt vatten, zoals ik overal al gelezen had, is de airco vaak een ramp in Azië. Deze kan namelijk niet uit…..