Dag 4:20 november 2009: van hierarchie tot mondiale havens
De eerste dag op Zhou Shan. Verslapen. Wel prima geslapen op een houten bed (later kwam ik er achter dat er echt daadwerkelijk een houten plank op het bed lag met daar boven op een soort van stoelmatras). De douche was echter ijskoud. En geen verwarming op de kamer aan. Maar ja, ik hoopte op dat moment dat dat vast eenmalig zou zijn. Vanmorgen dus stress, naast het feit dat ik om 8 uur wakker werd (!), had ik het op een of andere idiote manier iedere keer uitgesteld om cadeautjes in te pakken (wel met Sinterklaaspapier!). Wanneer je op bezoek bent in een vreemd land en gastvrij onthaald wordt door de lokale bevolking, is het netjes om cadeautjes mee te nemen. Het gekke is dat Chinezen dol schijnen te zijn op ‘ons’ Delfts Blauw. Nog gekker is het, wanneer je je bedenkt dat het Delfts Blauw is uitgevonden door de Chinezen zelf. In onze VOC-tijd is het zodanig door de Nederlanders op de markt gebracht als zijnde van Nederlandse origine. Echter, deze zelfvoldane legitimatie is door ieder ander vergeten…
En dan kloppen mijn tijden nog steeds niet helemaal, want ondanks het feit dat ik graag mijn telefoon 10 minuten later heb staan (God knows why) en ik hier geen teletekst kan vinden op mijn Chinese afstandsbediening (!), was ik dus te laat. Al probeerde ik dat te verdoezelen voor mezelf, en zat er gelukkig een mannetje beneden van de taxi. Alleen…er was (nog) geen taxi. Of zoiets. En daar sta je dan. Met nog een mannetje achter de receptie met jas aan. Omdat ook hier de verwarming niet aanstond. Bezuinigen?
Catherina vertelde al dat het vanaf de straat lijkt of alle winkels gesloten zijn, maar iedereen spaart hier enorm op elektriciteit. En dus ook op warmte. En dan zijn ook nog alle vloeren nog van marmer, dus warme voeten zonder heet bad of warme sokken kan een mens dan wel vergeten. Een bevriend beeldhouwer vertelde vorige week nog dat hij voor zijn werken zijn marmer tegenwoordig uit China haalt, want dat is goedkoper.
Ik had voorlopig even begrepen dat ik moest wachten en om dan toch enigszins te proberen te communiceren, vroeg ik of het hotel ook een Chinese stekker voor een Europees toestel heeft. In lichaamstaal uiteraard, anders wordt het wel erg ingewikkeld. Toen kwam de meneer van de balie toch met een interessant apparaat. Je batterij haal je uit je telefoon, stop je ergens tussen en dan hup, het geheel in het stopcontact. Maar dus even geen telefoon. Toch Catherina maar even via de vaste lijn aldaar gebeld, dat ik een beetje later was… Uiteindelijk in een privétaxi met 2 andere mannen (geen idee waar ik naartoe moest), maar uiteraard alles goed gekomen.
En toen een sjiek Chinees woonhuis in. Ook alleen maar marmer op de grond en wel/geen hal die uitkomt in de tv-kamer. Maar daar zat niemand. Een trap naar boven en een deur naar blijkbaar de woonkamer (en de enige verwarmde ruimte van het huis?). Ik werd verwacht voor het ontbijt en, na kennis te hebben gemaakt met alle aanwezige familieleden en de moeder van Catherina, genood aan tafel. Aan die kamer 2 even kleine kamertjes, de een keuken, de ander badkamer. En in de keuken werd driftig gekookt. Een heerlijk gebakken ei, maar ik was de enige die aan tafel zat en de rest staand er om heen. Niet geheel onbekende situaties in het buitenland, maar het voelde toch ongemakkelijk. Dus maar door eten en niet nadenken.
Ik heb nogal ‘westers’ de neiging om iedereen een handje te geven, maar zo werkt het uiteraard niet in China. Zelfs de 2 housemaids (die werken voor 6 euro per dag) een hand gegeven. Het leek alsof ze me extra aardig vonden. Ondanks dat ik gebruiken en tradities graag wil begrijpen om ze te eerbiedigen, val je in een impuls terug in je oude gewoonte, maar leer je dus ook wat over elkaars cultuur. Enerzijds ligt een hoop zeer gevoelig hier in China en is het extreem hiërarchisch georganiseerd, aan de andere kant ben ik geen Chinese die alle finesses ooit in de vingers zal krijgen.
Over hiërarchie gesproken, vanmiddag hebben we een rondleiding door Zhoushan van de gemeente gekregen. Of niet Zhoushan, dat is de hoofdstad van alle eilanden samen (daar worden we morgen verwacht door de gemeente), dit is een ander eiland. Catherina zal me het nog op de kaart aanwijzen, dan weet ik ook hoe het heet… Ze willen van de haven hier net zo’n grote haven als Rotterdam gaan maken door 5 havens samen te voegen. Men is überhaupt enorm aan het bouwen hier, ik vertelde eerder al over de brug. Maar goed, de haven:
Net als van hoge gebouwen, hou ik ook van havens. Op een of andere manier ben ik altijd zwaar geïmponeerd door wat de mens – ondanks alles wat we elkaar aan doen – allemaal kan maken, bouwen. Ik hou van de buitenmenselijke grote schaal die gehanteerd wordt en het robotisme van een dergelijk, altijd afgelegen liggend grotesk gebied.
Deze afspraak had Catherina een minuut na de lunch van deze middag gemaakt, want voor Chinezen is het van belang om eerst te eten en plezier te hebben (bij wie niet?). Geen serieuze zaken tijdens de lunch, pas in de laatste minuut. Onverwacht kwamen we daar dus aan. Een hefboom en het ene na het andere mannetje verschijnt om te vragen en verifiëren wat we daar doen. En vooral, of we daar wel mogen komen. Het antwoord is ja. Op een gegeven moment komt er een auto van de andere kant die door de hefboom wil. Een van de mannetjes zegt dat we aan de kant moeten voor de auto die er uit wil. En dan ontploft onze chauffeur. Hij geeft de jongeman in niet mis te verstane woorden (of voor mij, klanken) te kennen dat hij toch echt zijn superieur is en dat hij niet wijkt voor we er in mogen. Subiet rent het ventje weer naar binnen. Catherina legt uit dat het in mainland China echt anders gaat dan in Nederland of Hong Kong. Ook daar is men elkaars gelijke, welke functie men ook vervult. Catherina is al een speciale gast, omdat ze van overzees is en belangrijke functies op het eiland bekleed, maar dat ik nog boven haar sta, omdat ik uit het westen kom en bovendien de gast van Catherina ben. Wederom verklaart dit ook de gastvrijheid van de Chinezen. Om een lang verhaal korter te pogen te maken, hoe absurd ik me ook als gast zou gedragen, of hoe raar het ook is dat ik de neiging heb iedereen een hand te geven, het wordt me vergeven.
Maar terug naar het begin van de dag: nadat ik een heerlijk ei naar binnen had gewerkt, schoof iedereen verder aan voor het ontbijt en worden we even later opgehaald door een hoge ambtenaar van de gemeente die ons naar het lokale en centrale gebouw van de gemeenschap hier brengt. Een soort buurthuis dus. Ook hier geen verwarming, dus veel gratis (en warme!) thee.
We ontvangen de agenda (waar ik natuurlijk geen brood van kan bakken) en nemen plaats op een van de vele bankjes. Dan verschijnt er een figuur waar iedereen daarna zijn rug naar omdraait. De oom van Catherina met zijn vrouw uit San Francisco, VS. En ze zien er ook echt uit als geslaagde Chinese Amerikanen. Naar later tijdens de rondleiding blijkt, staat hier overal de familienaam van Catherina. Haar oom is de grote financier van dit eiland dus.
Het bestuur (de raad waarin Catherina en haar oom ook zitting hebben) wordt geacht plaats te nemen achter de grote en lange tafel op het podium. En dan zie ik plots de foto’s die er boven hangen: Mao Zedong, Stalin, Trotski en Deng Xiaoping. Idioot dus om weer te beseffen dat deze wereldgeschiedenissen hier met hele andere ogen worden bekeken.
3 kwartier lang luister ik naar het Chinees en probeer me te bedenken hoe de klanken van deze taal toch werken. Het blijft lastig.
Er is een cameraman met een fantastische camera (ik ben er direct jaloers op) die hem slechts gebruikt als fototoestel (!). Of is het gesproken woord in de zaal geheim? Ik weet het niet. Het is wel een feit dat veel elektronica echt goedkoper is in Azië, dan bij ons in het Westen. Dat heb ik in Hong Kong ook gezien.
Een bijzondere ervaring om een vergadering bij te wonen zonder dat je de inhoud begrijpt. Na de vergadering, wordt Catherina nog even geïnterviewd door de lokale pers:
en maken we ons klaar voor de lunch. Het is tegen 11 uur in de ochtend….
Chinezen (met name in Zhoushan) gaan erg erg vroeg naar bed. En staan dus erg vroeg op. Lunch is dan ook rond half 11 (!) en is erg uitgebreid. Men luncht of dineert hier in aparte kamers aan ronde tafels waar op al het voedsel staat uitgestald. Het fenomeen draaitafel maakt het geheel compleet. Ik vind het persoonlijk een erg goed idee. Iedereen zijn eigen kamer met personeel en alles er op en er aan. Toegegeven, ik ben er nog steeds niet achter hoeveel dit per persoon kost, maar hier in China is in ieder geval wel ruimte genoeg om dit te creëren.
“Chinezen houden niet van hoekige vormen,” zo legt Catherina mij uit. Dit hangt samen met het Boeddhisme, de cirkel van het leven. Alles in de natuur is rond, vierkanten komen er niet in voor. Een mooie filosofie, al zeg ik het zelf.
Een ander interessant fenomeen is dat er best veel gedronken wordt en dat de glazen continu door het personeel bijgeschonken worden. Dit in tegenstelling tot het vooroordeel dat wij in het Westen hebben, namelijk dat Chinezen niet tegen drank kunnen. Met iedere aanwezige aan tafel dien je een keer te proosten. Dit gebeurt altijd een op een. Ben je ondergeschikt aan een ander, dan houd je je glas lager dan dat van de ander wanneer je proost. Soms daagt de ander je uit om je glas in een teug leeg te drinken en dat is dan een teken van respect voor jou. Wanneer mensen met jou komen proosten, zeg je altijd sje-sje, of wel dank je wel. Iedereen proost met iedereen, een meerdere stapt op een mindere af en andersom. De mensen met de hoogste positie beginnen hiermee.
Het mooie hieraan is dat je iedereen een keer ontmoet en vaak is dit ook het moment waarop visitekaartjes worden uitgedeeld. Deze (heb ik wederom vandaag geleerd) geef je altijd met 2 handen en je ontvangt kaartjes ook altijd met 2 handen. En let wel, de meeste keren dat ik dit fenomeen nu heb meegemaakt, waren er in onze kamer altijd 2 tafels met minimaal 12 personen per tafel. Hier kun je dus danig beschonken van raken. Iedereen doet altijd een rondje proosten met iedereen, dus kun je nagaan wat dat aan drank kost.
Als je weigert, is dat een teken van onbeleefdheid en degene die het meest gedronken heeft, verdient veelal het meeste respect. Een raar volk, die Chinezen. Maar wel bijzonder en een leuke manier om met iedereen kennis te maken. Ik ga maar eens kijken of ik dit fenomeen -hetzij met mate- in Nederland kan introduceren.
Na de lunch, gaat ieder zijns weegs. Er wordt uitgebreid gedag gezegd (en dus in de laatste minuten zaken gedaan), vervolgens krijgen Catherina en ik een rondleiding door Zhoushan. Eerst naar de haven, vervolgens langs enkele nieuwe projecten van het eiland.
Opvallend is dat blijkt dat een heleboel Chinezen die hier oorspronkelijk vandaan komen maar elders ter wereld wonen, enorm begaan zijn met de toekomst van hun herkomstland. Zo kom ik er achter dat deze groep Chinezen veel geld in de ontwikkeling van deze eilanden steken. Zo ook de oom van Catherina en Catherina zelf. Om die reden rijden we met de auto langs gebouwen die her en der met medefinanciering door ‘westerse’ Chinezen tot stand zijn gekomen:
Opvallend is ook een kenmerkend cultuurverschil: Chinezen houden van nieuw, jong en glimmend. Alles wat ‘nieuw’ is, nieuw gebouwd of geïmporteerd uit de Verenigde Staten, staat voor een cultuuromslag. En dat is logisch. Zovele jaren is China niet bereikbaar geweest voor het buitenland -en andersom- dat elk nieuw gebouw als het ware een hoopvolle toekomst weerspiegelt. ‘Openheid’ vormt hierin ook een belangrijk zelfstandig naamwoord. Eerlijk gezegd, is dit naamwoord op vele momenten een wat overdreven benaming, het blijft een gezicht naar buiten toe, maar reflecteert niet wat men echt denkt of voelt of wil.De Verenigde Staten vormen hierbij het sublieme voorbeeld. Soms zelfs letterlijk: in Macau (waar ik later met Catherina op bezoek zal gaan) staan casino’s die letterlijk zijn nagebouwd naar Amerikaans Vegiaans model. Alleen dan net 5 meter breder. De Verenigde Staten vormen het Beloofde Land, zo lijkt, net als bij ons in Nederland in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. De ‘American Dream’ is springlevend, alleen heeft deze betrekking op het land China zelf.
Later die middag hebben we wederom een diner, op dezelfde wijze als eerst. Met dezelfde en nieuwe gezichten. Ik heb de eer om naast de oom van Catherina plaats te mogen nemen, ‘the American Uncle’, zoals Catherina hem noemt. Ik kom er achter dat zijn Engels minimaal is en besef me tegelijkertijd dat een heleboel Chinezen die in het buitenland wonen, eigenlijk maar bezig zijn met een ding: het opbouwen en financieren van hun eigen land. Iets waar we in het Westen nu een beetje achter komen. En geef ze eens ongelijk…
Voor het eerst drink ik Chinese wijn, een soort brandewijn, en het heeft een goede smaak. ‘s Avonds in het hotel val ik na een dag van wederom vele indrukken, ondanks de koude douche en de verwarming die uit staat, heerlijk op een houten bed in het hotel in slaap….. En dan bedenk ik me ineens dat ik morgen jarig ben. Ben benieuwd wat de dag weer gaat brengen: er staat een bezoek aan een museum en een lunch met gemeenteambtenaren op het menu.
Geef een reactie
Plaats als eerste een reactie!
